Jak już pisałem w innym artykule, wiciowce są pasożytami dość powszechnie występującymi u paletek. Akwarysta hodujący dyskowce powinien potrafić rozpoznać, kiedy jego ryby mogą być nosicielami wiciowców, i reagować jeszcze zanim pasożyty przejmą kontrolę nad rybami. Informacje na temat objawów i podstawowych sposobów rozpoznawania obecności wiciowców u paletek można znaleźć w artykułach: Wiciowce jelitowe», oraz Jak rozpoznać wiciowce». Tutaj natomiast zajmiemy się metodami leczenia metronidazolem – jest to rodzaj antybiotyku dostępnego w aptece na receptę. W celu zdobycia lekarstwa można odwiedzić weterynarza, który po wyjaśnieniu mu w jakim celu potrzebny jest nam ten środek, wypisze receptę. Lekarz pierwszego kontaktu również nie powinien odmówić, choć z tym niekiedy bywa różnie.

Zakupiony w aptece lek ma postać tabletek, z których każda zawiera 250 mg metronidazolu. Do celów akwarystycznych należy przygotować z tych tabletek bardzo drobny proszek, poprzez dokładne ich rozgniecenie np. na łyżce, lub przez roztarcie w moździerzu ceramicznym. który można nabyć w sklepie z artykułami laboratoryjnymi.

Metronidazol krystalicznyNiektórzy z Was mogą mieć dostęp do czystego metronidazolu w formie krystalicznej – jest równie dobry jak ten w tabletkach, jednak do odważenia potrzebnej ilości leku niezbędna będzie waga precyzyjna, o dokładności ważenia co najmniej do 10 mg.

Podstawowe rodzaje kuracji

Kurację z zastosowaniem metronidazolu można przeprowadzić na dwa podstawowe sposoby: leczenie poprzez dodanie środka leczniczego do wody, oraz poprzez podanie paletkom metronidazolu w pokarmie. Ważne jest, aby woda w trakcie leczenia posiadała optymalną dla paletek kwasowość – poniżej 7pH, ale nie niżej niż 6pH.

Kąpiel długotrwała w metronidazolu

Przygotowanie do kuracji – Metronidazol jest nietrwały w aktywnym biologicznie akwarium, a oświetlenie jeszcze przyśpiesza jego rozkład w wodzie. W związku z tym, najlepsze efekty lecznicze uzyskamy w akwarium higienicznym, z wyłączonym oświetleniem. Lecząc natomiast ryby w zbiorniku z podłożem, należy go przedtem gruntownie odmulić i odświeżyć w nim wodę poprzez kilkukrotną częściową podmianę. Filtry zewnętrzne wraz z ich osprzętem (węże, zawory itp.) należy zdezynfekować, aby zniszczyć cysty wiciowców, które się tam znajdują, a których nie niszczy metronidazol. Czysty filtr może być włączony w trakcie kuracji, jednak nie może zawierać żadnych wkładów aktywnych, jak węgiel, zeolit, żywice czy torf. Generalnie zalecam stosowanie w filtrze zewnętrznym również na co dzień wyłącznie grubych gąbek. Filtr gąbkowy z akwarium sterylnego wystarczy przed kuracją gruntownie wypłukać w wodzie spuszczonej z akwarium.

Leczenie – Na czas leczenia podnosimy temperaturę wody w akwarium do ok. 33°C. Tak ciepłą wodę należy napowietrzać intensywniej niż na co dzień! UWAGA – temperaturę wody można całkowicie bezpiecznie dla naszych ryb podnosić o 1°C w ciągu godziny, a nie o 1°C dziennie, jak błędnie informują akwaryści na niektórych forach internetowych. Rozkruszone tabletki metronidazolu możemy rozpuścić w ciepłej (ok.36°C) wodzie RO lub destylowanej, jeszcze lepiej z dodatkiem kilku kropel kwasu. Z powodzeniem można do rozpuszczania użyć miksera kuchennego. Drugim, wygodnym i skutecznym sposobem jest umieszczenie rozkruszonych tabletek na gąbce działającego filtra wewnętrznego, lub roztarcie ich w palcach bezpośrednio nad gąbką. Przyznam, że nie stosowałem nigdy tej metody rozpuszczania leku, ale wielu wiarygodnych akwarystów potwierdza jej skuteczność, więc nie widzę powodu aby im nie ufać.

Jeśli chodzi o skuteczne stężenie leku w wodzie, jest wiele opinii na ten temat. Ze swojego doświadczenia mogę polecić następującą procedurę dawkowania leku do wody: przez trzy kolejne dni wieczorem podaje się 1,5 g metronidazolu na każde 100l wody (6 tabletek @250 mg). Następnie czwartego dnia wieczorem zaczyna się 7-dniowa przerwa w dawkowaniu. W trakcie tej przerwy podmieniamy kilkukrotnie wodę w akwarium, aby oczyścić ją z pozostałości leku. Po 7-dniowej przerwie następuje ponowne dawkowanie, identycznie jak za pierwszym razem po 1,5 g metro każdego dnia wieczorem, przez trzy kolejne dni. Czwartego dnia rozpoczynamy serię podmian i dość powoli obniżamy temperaturę. Tutaj uzasadnione będzie dłuższe dochodzenie do niższej temperatury wody z uwagi na to, że chcemy skorzystać z przyśpieszenia metabolizmu u dyskowców wywołanego jej (temperatury) podwyższeniem. Paletki w cieplejszej wodzie okazują m.in. większy apetyt, co ma niewątpliwie wpływ na szybsze odzyskanie kondycji nadwyrężonej obecnością pasożytów. Nie zaszkodzi więc utrzymywać temperaturę w okolicach 30~32°C jeszcze przez kilka/kilkanaście dni po kuracji.

Zaznaczam, że powyższe dawki leku skutecznie stosowałem w akwariach higienicznych, z wyłączonym oświetleniem – nie mogę ręczyć za skuteczność tej metody w akwarium z podłożem, ponieważ jak już wspominałem, w zależności od stopnia aktywności biologicznej danego akwarium, lek może ulegać rozkładowi szybciej lub wolniej. W takim zbiorniku należałoby być może zwiększyć dzienną dawkę leku, jednak nie posiadam doświadczenia praktycznego w tym obszarze i nie jestem w stanie udzielić konkretnych wskazówek.

Metronidazol w pokarmie

Preferowana przeze mnie metoda radzenia sobie z problemem wiciowców polega na podawaniu paletkom specjalnie przygotowanego miksu mięsnego z dodatkiem metronidazolu. Miks przygotowujemy na przykład według przepisu podanego w artykule Miks mięsny – jak zrobić», przy czym zalecam użycie samego serca i szpinaku, bez dodatków typu krewetki czy mięso rybie. Zamiast witamin natomiast dodajemy drobno sproszkowany metronidazol. Sprawdzona w boju dawka to 1,5g metronidazolu na 1kg miksu, czyli 6 tabletek @250mg, takich które są w opakowaniach normalnie sprzedawanych w aptekach na receptę. Sproszkowany lek dodajemy do gotowego miksu na końcu, tuż przed dodaniem żelatyny, która z kolei nie może być gorąca. Rozsypujemy równomiernie proszek na całości powierzchni wymieszanego miksu, po czym bardzo dokładnie mieszamy całość – lek powinien być rozprowadzony jak najbardziej równomiernie, co jest ważne, bo zależy nam aby każdy kęs pokarmu zawierał lekarstwo.

Paletki powinny być zaznajomione z miksem przed podaniem pokarmu z lekiem. Powinny również w miarę chętnie pobierać pokarm.  Dobrze jest zrobić im jeden dzień postu przed leczeniem, oraz jak zawsze w takich przypadkach odświeżyć wodę. Innego pokarmu nie podajemy w czasie leczenia. Pokarm z metronidazolem podajemy dwa razy dziennie przez 5 do 7 dni. Dlaczego tak? – paletki w przyzwoitej kondycji, nie katowane wcześniej końskimi dawkami leków powinny bez niepokojących oznak przejść 7-mio dniową kurację. Może się jednak zdarzyć, że będziemy leczyć ryby, że tak się wyrażę „nie pierwszej świeżości” i mogą one zacząć wykazywać w trakcie leczenia oznaki słabszej tolerancji metronidazolu. W takich przypadkach skracamy jego trwanie do 5 dni. Jeśli natomiast dyskowce źle zareagują na prawidłowo przygotowany pokarm z lekiem (w wyżej zalecanej, nie większej dawce) już w pierwszych dniach jego podawania, może to oznaczać, że ich organizmy były już poddawane działaniu silnej chemii w przeszłości, lub ryby są mocno wyniszczone pasożytami. Na to niestety wiele poradzić się nie da.

Jeśli leczenie jest trafione, a warunki w akwarium odpowiednie dla paletek, to w drugim-trzecim dniu kuracji powinniśmy zauważyć oznaki zwiększonego apetytu u leczonych ryb. Na pytanie – czy powtarzać kurację – nie dam jednoznacznej odpowiedzi. W zasadzie należałoby ją powtórzyć po ok. 7-miu dniach od zakończenia pierwszej. Powiedzmy, że dobrze będzie przyjąć zasadę, że w akwarium dekoracyjnym kurację powtarzamy po 7-miu dniach. W akwarium higienicznym zalecałbym dokładne obserwacje mikroskopowe świeżych odchodów leczonych dyskowców, albo ..również powtórzenie kuracji. Wiele tutaj pomoże obserwacja ryb, jak również istotne jest w jakim stanie znajdowały się ryby przed leczeniem. Jeśli wykazywały objawy zaawansowanej inwazji – miały zapadnięte czoła, wydalały ciągnące się białe odchody, to (o ile takie ryby w ogóle coś jedzą) należałoby bezwzględnie kurację powtórzyć.

Łączenie kąpieli z podawaniem metro w pokarmie

W trakcie kąpieli według wyżej podanego przepisu, paletki mogą być kapryśne w pobieraniu pokarmu. Jeśli jednak wykazują one jakikolwiek apetyt, można spróbować podać im dodatkowo miks z lekiem. Jeśli mamy taki zamiar, to już przed rozpoczęciem leczenia robimy rybom głodówkę, po czym pokarm z metronidazolem podajemy już w pierwszym dniu kuracji i przez dwa następne dni. Żadnego innego pokarmu nie podajemy w tym czasie.

Inne sposoby dawkowania leku

Nie sposób nie wspomnieć o nazwijmy to – tradycyjnych przepisach leczenia metronidazolem. Drukowane materiały źródłowe sugerują słabsze dawki leku, co jednak bezlitośnie zweryfikowała praktyka akwarystyczna, a może po prostu drobnoustroje stopniowo uodporniają się na coraz większe dawki leków.

  • Doc.dr. Jerzy Antychowicz w swojej kultowej już książce „Choroby Ryb Akwariowych” (ISBN 83-09-01449-x) podaje stężenie 400 mg na 100 l wody, przez 3 do 4 dni. Zwróćmy uwagę, ze jest to dawka niemal 4-krotnie mniejsza od podanej wyżej.
  • Dieter Untergasser w książce „Handbook of Fish Diseases” (ISBN 0-86622-703-2) sugeruje z kolei dawkę 500 mg na 100 l, przez 3 dni, w temperaturze 30-33°C, po czym zaleca powolne obniżenie temperatury wody. Ten sam autor zaleca 6 dniowe, rano i wieczorem podawanie metronidazolu w miksie mięsnym.
  • W książce „Zdrowy Jak Ryba” (ISBN 83-916454-2-8) pan Tomasz Nidecki sugeruje dawkę od 500 mg/100 l aż do – uwaga – 5 g/100 l wody w ciężkich przypadkach, w akwarium higienicznym. Pan Tomasz zaleca również rozgniecenie połowy tabletki w łyżce wody i zasypanie tego łatwo nasiąkającym suchym pokarmem w ilości do jednorazowego karmienia. Autor zaleca podawanie tak nasączanego pokarmu 1 raz dziennie przez cały czas kuracji, która trwa 3 dni, po czym następuje przerwa połączona z podmianami wody i kurację się powtarza identycznie, jak za pierwszym razem.
Porozmawiaj o tym na Forum

Inne artykuły z tej kategorii:

  • 200px Caducee_fr_wide

    System filtracyjny a leczenie ryb

    Wiele środków leczniczych upośledza lub całkowicie eliminuje aktywność biologiczną systemu filtracyjnego w akwarium. Jednocześnie, media filtracyjne są doskonałym magazynem przetrwalników i jaj różnych pasożytów.

  • Leczenie paletek

    Woda a skuteczne leczenie ryb

    Jak przeprowadzić skutecznie kurację leczniczą nie szkodząc za bardzo paletkom? Choroby paletek to temat niemal równie popularny co woda do hodowli czy same ryby. Czasami odnoszę wrażenie że niektórzy akwaryści wręcz po to trzymają dyskowce żeby je leczyć. Z pewnością nie jest aż tak źle, ale czytając tytuły wątków na forach internetowych niekiedy jednak włos […]

  • Sól gorzka

    Sól gorzka

    Sól gorzka w hodowli paletek Siarczan magnezu MgSo4 zwany również solą gorzką (ang. epsom salt) może być wykorzystywany w hodowli paletek. Środek ten wykazuje się działaniem przeczyszczającym. Sól gorzka jest popularna przede wszystkim w USA a także wśród hodowców z Azji.

  • Wiciowce w powiększeniu 400 krotnym

    Jak rozpoznać wiciowce

    Jak pod mikroskopem szukać wiciowców aby dały się znaleźć Wiciowce Hexamita i Spironucleus są maleńkimi pierwotniakami których długość wynosi około 8 do 12 µm, szerokość(grubość) zaś około 4 do 8 µm. Poszukiwanie ich pod mikroskopem proponuję zacząć od powiększenia 120 – 200x.

  • Wiciowce pod mikroskopem

    Wiciowce jelitowe

    Wiciowce jelitowe u paletek- pasożyty przewodu pokarmowego i narządów wewnętrznych. Wiciowce przewodu pokarmowego – Hexamita i Spironucleus to jednokomórkowe pasożyty jelitowe na których obecność dyskowce są bardzo wrażliwe. Jednocześnie wiele źródeł określa np. skalary jako ryby słabo lub wręcz niepodatne na infekcje wiciowców. Zapewne między innymi stąd bierze początek spora część opinii o problemowej naturze […]